مصاحبه رییس دانشکده روابط بینالملل با برنامه گفتگوی ویژه خبری
دکتر محمدرضا دهشیری، رئیس دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه، روز پنجشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ در برنامه «گفتوگوی خبری» صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران به تبیین ابعاد «جنگ تحمیلی سوم» و تحولات سیاست بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران پرداختند.
دکتر محمدرضا دهشیری، رئیس دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه در برنامه «گفتوگوی خبری» صداوسیمای جمهوری اسلامی
ایران به تبیین ابعاد «جنگ تحمیلی سوم» و تحولات سیاست بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران پرداختند.
به گفته ایشان، با توجه به اینکه اهداف مورد نظر آمریکا محقق نشده است، در شرایط کنونی شاهد شکلگیری «جنگ معادلات» هستیم. از منظر دکتر دهشیری، آمریکا و رژیم صهیونیستی نتوانستند اهداف خود از تجاوز نظامیبه ایران شامل تغییر نظام سیاسی ایران، تجزیه کشور و خارج کردن ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را تحقق بخشند. در عوض، ایران توانست با انتقال جنگ از فاز راهبردی به فاز تاکتیکی و گسترش سطح آن به عرصههای منطقهای و فرامنطقهای معادله را تغییر دهد. ایشان همچنین تأکید کردند که در این جنگ، خطوط قرمز هر دو طرف دستخوش تغییر شده است. به گفته ایشان، کنترل هوشمند تنگه هرمز اکنون در زمره خطوط قرمز ایران قرار دارد. از سوی دیگر، بر اساس برخی گزارشها، آمریکا نیز پذیرفته است که ذخایر اورانیوم ایران به کشور ثالث منتقل شود یا تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی رقیقسازی گردد. همچنین، با توجه به نظریه «وحدت ساحات»، ایران معتقد است که جبهه مقاومت نیز باید در معادلات مربوط به آتشبس مورد توجه قرار گیرد. دکتر دهشیری در ادامه تصریح کردند که ایران با اتکا به توان بازدارندگی نامتقارن و بهرهگیری از تجهیزات کمهزینه در برابر تجهیزات پرهزینه دشمن، موفق شد محاسبات هزینه ـ فایده طرف مقابل را تغییر دهد. به اعتقاد ایشان، بازدارندگی بر سه مؤلفه اصلی شامل اعتبار تهدید، تحدید آستانه تحمل و تعیین آستانه جنگ استوار است و ایران توانسته این اصول را در چارچوب راهبرد بازدارندگی خود محقق سازد. همچنین، جمهوری اسلامی ایران موفق شده است دکترین خود را از «صبر راهبردی» به «بازدارندگی فعال» تغییر دهد.
رئیس دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه در ادامه به مواجه شدن ایالات متحده با فشار زمان اشاره کردند و گفتند که آمریکا در شرایط کنونی درگیر برگزاری رقابتهای جام جهانی است و برای میزبانی موفق این رویداد، به حداقلی از آرامش و ثبات نیاز دارد. از نگاه ایشان، تداوم جنگ میتواند موجب افزایش هزینههای سوخت و بالا رفتن هزینههای میزبانی و سفر تماشاگران فوتبال به آمریکا شود. علاوه بر این، اعلام عرضه اولیه سهام برخی شرکتها از جمله اسپیس ایکس متعلق به ایلان ماسک در هفته آینده نیز از دیگر ملاحظات اقتصادی پیشروی ایالات متحده محسوب میشود. دکتر دهشیری همچنین اظهار داشتند که مذاکرهکنندگان ایرانی، منطبق با چارچوبهای اعلامی از سوی مقام معظم رهبری و با بهرهگیری از انعطافپذیریهای محدود، توانستهاند روند مذاکرات را به پیش ببرند. از منظر ایشان، رویکرد ترامپ بر فرسودهسازی، کاهش توان پاسخگویی و تلاش برای تضعیف انسجام اجتماعی ایران استوار است. لیکن حضور مردم در صحنه و پیوند میدان، دیپلماسی و خیابان موجب خنثیسازی رویکرد ترامپ شده است. ایشان همچنین هدف قرار دادن تاسیسات آبشیرینکن سیریک را مصداق جنایت جنگی و مغایر با قواعد آمره حقوق بشردوستانه دانستند و تأکید کردند که چنین اقداماتی با هدف وادار کردن ایران به اعطای امتیازات بیشتر صورت میگیرد. وی افزود که دشمن به دنبال آن است که ناکامی در مذاکره را با فشار جبران کند.
دکتر دهشیری در بخش پایانی سخنان خود بیان کردند که مطرح شدن گزینه بستن تنگه هرمز موجب تغییر محاسبات دشمن شد؛ زیرا طرف مقابل تصور میکرد میتواند با همراه کردن برخی کشورهای منطقه، ایران را تحت فشار قرار دهد. ایشان همچنین هماهنگی جبهه مقاومت در چارچوب نظریه وحدت ساحات را کمنظیر توصیف کردند و افزودند که ایران نشان داده است توان تأثیرگذاری از جهات مختلف را داراست. به اعتقاد ایشان، این نوع بازدارندگی نامتقارن توانسته محاسبات طرف مقابل را بر هم زند و ایجاد پیوستگی میان تنگه هرمز و تنگه بابالمندب، همراه با امکان فرامنطقهای شدن جنگ، میتواند اثربخشی تلاشهای ایران در حوزه بازدارندگی را افزایش دهد.