نشست انجمن دیپلماسی ایران با موضوع رویکرد روسیه نسبت به جنگ تحمیلی سوم(جنگ رمضان)

در یکصد و چهل و هشتمین نشست از سلسله نشست‌های سه‌شنبه‌های دیپلماسی که در تاریخ ۲۳ تیرماه ۱۴۰۵ برگزار شد، جناب آقای دکتر جهانگیر کرمی، عضو محترم هیئت علمی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، به بررسی دیدگاه روسیه در جنگ تحمیلی اخیر و همکاری‌های انجام گرفته بصورت متقابل و همچنین در فضای بین المللی پرداختند.

ایشان در بخش نخست نشست، به روند جدید همکاری‌های بین دو کشور در چهار دهه‌ی اخیر که از انعقاد معاهده همکاری جامع با اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۳۶۸ آغاز شد پرداختند. این معاهده با هدف بازسازی توان دفاعی ایران و در شرایط عدم همکاری غرب، به امضای ریاست مجلس وقت، مرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی و میخائیل گورباچف صدر هیئت رئیسه اتحاد جماهیر شوروی رسید و سنگ بنایی بر آغاز همکاری‌های امنیتی-دفاعی میان دو کشور شد. در ادامه با امضای سند اصول همکاری در سال ۲۰۰۱ میان رئیس جمهور وقت، آقای دکتر سید محمد خاتمی و ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه، این همکاری‌ها تقویت شد و در نهایت به معاهده جامع همکاری راهبردی در سال ۲۰۲۵ منجر گردید.
در بخش دوم، اقدامات روسیه در یکسال اخیر مورد بحث قرار گرفت. بیانیه‌های صریح در محکومیت حملات تجاوزکارانه‌ی به ایران و همچنین وتوی قطعنامه‌ی مرتبط با تنگه‌ی هرمز از جمله اقدامات روسیه در عرصه‌ی دیپلماتیک بود. از طرف دیگر همکاری‌های نظامی در زمینه‌ی تامین تجهیزات و اشتراک اطلاعات در طول یکسال گذشته ادامه داشت. بر اساس منابع رسانه ای بین المللی، کمک‌های اطلاعاتی ماهواره‌ای، انتقال فناوری سامانه‌های دوش پرتاب، فناوری پهپادهای فیبرنوری و تعمیر و نگهداری تجهیزات بر مبنای قراردادهای قبلی و سند برجام مبتنی بر خاتمه‌ی تحریم تسلیحاتی ایران در زمره اقدامات انجام گرفته در زمینه‌ی نظامی مطرح شده است. این همکاری‌ها هیچ‌گاه آشکارا توسط مقامات روسیه ابراز نشد و صرفا اخبار و تحلیل‌های موجود در فضای رسانه‌های بین‌المللی و داخلی و بعضی اشارات ضمنی مقامات روس موید آن است. گرچه کیفیت و کمیت این همکاری‌ها مشخص نیست و منحصرا توسط مقامات نظامی ایران قابل ارزیابی است.
در بخش سوم دیدگاه‌های سیاست خارجی روسیه و منافع آن در غرب آسیا و جهان مورد توجه قرار گرفت. باتوجه به آنکه روسیه سیاست خارجی عملگرایانه و غیر ایدئولوژیک دارد و از طرفی همکاری‌های اقتصادی-سیاسی فزاینده‌ای با کشورهای جنوب غرب آسیا دارد، همچنین ملاحظات بین‌المللی روسیه نسبت به اروپا و آمریکا، حمایت مستقیم و آشکار و کمک به ایران در شرایط بحرانی بعید به نظر می رسد و نباید مورد انتظار باشد. وضعیت فعلی جنگ در غرب آسیا با منافع کلی روسیه همراستا است زیرا تمرکز را از روسیه برداشته و به جای دیگر منتقل می‌کند. نظام حکمرانی این کشور، ترامپ را فرصتی برای افول آمریکا و ایجاد شکاف میان اروپا و امریکا در ناتو دانسته و ترجیح می‌دهد هزینه‌ی ایجاد این فرونشست به کشور ثالث منتقل گردد. پیش‌بینی روسیه در جنگ ۱۲ روزه، احتمال فروپاشی نظام جمهوری اسلامی ایران بود. مقاومت ایران و عدم تحقق طرح های رژیم اسرائیل و آمریکا، روسیه را به این واداشت که در ادامه‌ی مسیر و خصوصا در پی تجاوز اسفندماه محور امریکایی- صهیونیستی، همکاری بیشتری با ایران داشته باشد و به مفاد سند همکاری جامع راهبردی پایبندی بالاتری نشان دهد.
در پایان نشست، با مرور منافع روسیه در ارتباط با کشورهای جنوب جهانی خصوصا عربستان و امارات، سیاست خارجی عملگرایانه پوتین و رفتار روسیه در موضوع همکاری امنیتی با ارمنستان، بر این نکته تاکید شد که روسیه مبتنی بر منافع ملی خود عمل خواهد کرد و همراهی مستقیم آن در تقابل با آمریکا دور از انتظار است.