مصاحبه رییس دانشکده روابط بینالملل دکتر دهشیری با برنامه گفتگوی ویژه خبری
مصاحبه رییس دانشکده روابط بینالملل با برنامه گفتگوی ویژه خبری مورخ 23 اردیبهشت ۱۴۰۵
دکتر محمدرضا دهشیری، رئیس دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه، روز چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ در برنامه گفتوگوی ویژه خبری صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، به بازخوانی روند جنگ تحمیلی سوم و تحلیل ابعاد مختلف آن پرداختند. ایشان اظهار داشتند که دونالد ترامپ با تحریک و همراهی نتانیاهو، این جنگ را با هدف تغییر نظام سیاسی ایران آغاز کرد و گمان میبرد ظرف سه روز میتواند زمینه فروپاشی سیاسی کشور را فراهم سازد. با این حال، به دلیل تابآوری اجتماعی جامعه ایران، حفظ وحدت ملی و انسجام و توانمندی نیروهای مسلح، این اهداف محقق نشد. به گفته ایشان، جمهوری اسلامی ایران با بهرهگیری از رویکرد موزاییکی در عرصه دفاعی و تکیه بر توان نیروهای مسلح، توانست توطئههای دشمن را خنثی کند. افزون بر این، ساختار بروکراتیک کشور نیز با وجود
همه فشارها و تهدیدها، کارکردهای خود را به صورت مؤثر حفظ کرد و تمامی نهادها وظایف خود را به درستی انجام دادند. دکتر دهشیری همچنین تأکید کردند که جامعه ایران در این بحران، بلوغ سیاسی و تمدنی خود را به نمایش گذاشت؛ تمدنی که الگوریتم آن، وحدت و انسجام در شرایط خطر است و همین انسجام اجتماعی، افکار عمومی جهان را شگفتزده کرد. ایشان با اشاره به تفاوت رفتار مردم ایران و جامعه صهیونیستی در شرایط جنگی افزودند: در حالی که بسیاری از صهیونیستها سرزمینهای اشغالی را ترک کردند، مردم ایران به کشور خود بازگشتند و در حالی که صهیونیستها به سوپرمارکتها هجوم آوردند، مردم ایران رفتار اجتماعی متعادلی از خود نشان دادند و تنها در حد نیاز خرید کردند. ایشان در ادامه، با استناد به دیدگاه یکی از نظریهپردازان، این جنگ را تقابل دو تمدن دانست؛ تمدنی که شطرنج را ابداع کرده و مبتنی بر خردورزی، فرهنگ پهلوانی و جوانمردی است، در برابر تمدنی که بر فریب، هیجان و رویکردهای مبتنی بر نیرنگ استوار شده است.
دکتر دهشیری تصریح کردند که دشمنان ایران در پی تحقق اهدافی همچون تغییر نظام سیاسی و تجزیه کشور بودند، اما جامعه سیاسی و اجتماعی ایران مانع تحقق این اهداف شد. ایشان یکی از مهمترین دستاوردهای ایران را تغییر ماهیت جنگ از سطح راهبردی به سطح تاکتیکی دانستند؛ به این معنا که جغرافیا بر فناوری غلبه یافت و ایران با استفاده از فناوریهای کمهزینه در برابر تجهیزات گرانقیمت
دشمن، هزینههای سنگینی را بر طرف مقابل تحمیل کرد. ایشان همچنین خاطرنشان کردند که ایران توانست جنگ را از فاز امنیتی به فاز نظامی و سپس به حوزههای اقتصادی، منطقهای و بینالمللی منتقل کند؛ چرا که تحولات جنگ بر زنجیره ارزش جهانی اثرگذار شد. علاوه بر این، جنگ از سطح صرفاً دولتی فراتر رفت و به عرصه افکار عمومی جهان کشیده شد. ایشان تأکید کردند که روایتسازی امروز بخشی از
میدان نبرد است و ایران در این حوزه عملکرد موفقی داشته است. به گفته ایشان، کلیپها، مواضع رسانهای و توئیتهای مقامات و سفارتخانههای جمهوری اسلامی ایران نقش مهمی در تغییر فضای افکار عمومیبینالمللی ایفا کردهاند. دکتر دهشیری در تبیین نقش چین در این جنگ اظهار داشتند که پکن، اقدامات آمریکا علیه ایران و همچنین محاصره دریایی را مغایر با اصول حقوق بینالملل و
چندجانبهگرایی میداند و از این منظر، سیاستهای آمریکا را مورد نقد قرار میدهد. البته چین در عین حال بر ضرورت حفظ امنیت دریانوردی تأکید دارد و در خصوص وضعیت تنگه هرمز، اختلافنظرهای محدودی با ایران دارد. ایشان افزودند که بعید است چین تمایل جدی به میانجیگری در این منازعه داشته باشد، زیرا ترجیح میدهد این جنگ به عنوان آزمونی برای آشکار شدن نقاط ضعف آمریکا عمل کند. به باور ایشان، چینیها مایلاند تمرکز بحرانها و درگیریها دور از حوزه جغرافیایی چین باقی بماند و همزمان با آمریکایی ضعیفتر مواجه شوند. دکتر دهشیری همچنین بیان کردند که ترامپ قصد داشت پیش از سفر به چین، خود را به عنوان پیروز جنگ ایران معرفی کند، اما ناکامی در تحقق اهدافش موجب شد در موقعیتی ضعیفتر وارد پکن شود. با این حال، چین به دلیل ملاحظات سیاسی و
اقتصادی، تلاش میکند این موضوع را آشکارا به روی آمریکا نیاورد. ایشان با اشاره به رویکرد اقتصادی چین توضیح دادند که پکن همچنان به سرمایهگذاری شرکتهای آمریکایی و توسعه تعاملات اقتصادی با واشنگتن علاقهمند است. از این رو، چین در حوزه امنیتی حاضر به امتیازدهی نیست، اما در عرصه اقتصادی آمادگی تبادل امتیازات را دارد. به اعتقاد ایشان، ترامپ احتمالاً در حوزه امنیتی موفق
به جلب همراهی چین نخواهد شد، اما در زمینه اقتصادی ممکن است امتیازاتی کسب کند. همچنین بعید است چین ایران را برای تغییر مواضعش تحت فشار قرار دهد، زیرا پکن علت اصلی بحران در تنگه هرمز را سیاستهای تجاوزکارانه آمریکا و محاصره دریایی میداند و خود نیز مخالفتش را با این محاصره اعلام کرده است.
دکتر دهشیری در ادامه اظهار داشتند که آمریکا قصد داشت با دست برتر در برابر چین وارد تعامل شود، اما ناکامی در پرونده ایران باعث شده اکنون به دنبال دستاوردسازی در حوزههای دیگری نظیر آمریکای لاتین و به ویژه کوبا باشد. به گفته ایشان، واشنگتن میکوشد با افزایش نفوذ خود در آمریکای لاتین، این پیام را به چین منتقل کند که حضور در این منطقه بدون هماهنگی با آمریکا امکانپذیر نیست. دکتر دهشیری در پایان تأکید کردند که این جنگ از سوی آمریکا پروژهای برای هژمونی و سلطه بود و از سوی ایران جنگ بقا برای دفاع از تمامیت ارضی و حاکمیت ملی خود را نمایندگی میکرد. ایشان تصریح کردند که هرچند ایران خساراتی را متحمل شده است، اما آمریکا نیز نتوانست اراده خود را بر ایران تحمیل کند. به باور ایشان، آمریکا در مذاکرات به دنبال تثبیت سلطه خویش بوده است، در حالی که ایران بر حفظ استقلال و حاکمیت ملی خود تأکید دارد. در همین چارچوب، مسئله تنگه هرمز نیز محل تقابل این دو نگاه است؛ آمریکا به دنبال حضور و کنترل بدون قاعده در خلیج فارس است، در حالی که ایران معتقد است تأمین امنیت این منطقه درونزا بوده و تامین امنیت تنگه هرمز برعهده ایران و عمان، است. ایشان در پایان خاطرنشان کردند که جمهوری اسلامی ایران اکنون اولویت را بر خاتمه جنگ قرار داده و موضوعات هستهای میتواند متعاقبا در چارچوب مذاکرات جداگانه پیگیری شود. ایشان تأکید کردند که ایران هم در میدان واقعیت و هم در عرصه روایتها، دست برتر را در اختیار دارد.